Kim byli Sumerowie? Po raz pierwszy usłyszałem o nich od mojego ojca, miłośnika historii i jej tajemnic.
Od tego czasu mnie fascynują i nie mogę uwierzyć, że w szkole nie uczy się ich więcej i że wciąż są ludzie, którzy o nich nie wiedzą. Mam nadzieję, że ten artykuł pomoże Ci poznać i zrozumieć tę starożytną cywilizację.
Sumerowie
Bliski Wschód pozostawił fascynujące rozdziały w historii ludzkości. W części starożytnej Mezopotamii, między Eufratem a Tygrysem , na żyznej ziemi, narodziła się cywilizacja sumeryjska, uważana za najstarszą na świecie.
Pochodzenie jego mieszkańców nie jest pewne ; istnieją jedynie mniej lub bardziej przekonujące teorie oparte na badaniach czaszek i sztuce rzeźbiarskiej. W rzeczywistości nawet nazwa, której używamy dla nich – Sumerowie – jest w rzeczywistości nazwą używaną przez ich sąsiadów i późniejszych następców, Akadyjczyków Semitów. Nazywali siebie Sag-giga, czyli czarnogłowymi.
Skąd przybyli Sumerowie, wciąż nie wiadomo. Być może przybyli z Indii, co dodaje sprawie jeszcze większego stopnia tajemniczości. Obecnie przyjmuje się jednak, że cywilizacja Sumerów rozpoczęła się w tzw. okresie Ubaid, a jej początki sięgają okresu Uruk.
Być może nazwa Uruk brzmi znajomo? Pojawia się w Biblii i stanowi niezwykle ważny moment historyczny w dziejach ludzkości, ponieważ to właśnie wtedy, około 3500 r. p.n.e. , pojawia się koło, a także pismo, w 3300 r. p.n.e., kiedy możemy już mówić o przejściu od prehistorii do właściwej historii.
Gliniane tabliczki z pismem klinowym – sumeryjskim pismem przypominającym ślady klinów – dowodzą, że Sumerowie przybyli na te ziemie Bliskiego Wschodu w epoce miedzi, około 3500 r. p.n.e. , zwanej obecnie okresem Uruk, a następnie rozprzestrzenili się po całej Mezopotamii.
Kultura tego okresu pozwalała na budowę prymitywnych miast otoczonych murami, lecz odczytanie znalezionych tablic, na których spisano chronologiczne listy królów, jest dość mylące, ponieważ podanym tam datom nie można wierzyć. Są królowie, którzy panowali przez tysiąc lat, inni dłużej, liczby są niesamowite, nie ludzkie. Czy świat wtedy istniał? O czym oni mówią?
Prawda jest taka, że pojawiają się niemożliwe daty, a archeolodzy wyjaśniają je, mówiąc, że monarchowie chcieli jedynie prześledzić swój rodowód w historii, aby stać się ważnymi. Czy mogło tak być? Nie wiemy, lubię myśleć, że nie wiemy wszystkiego i dlatego należy być otwartym na inne interpretacje. Znaleziska archeologiczne i praca z innymi dyscyplinami zmieniają historię.
Historia ludu Sumerów dzieli się na kilka odrębnych okresów. Pierwszym z nich był okres panowania akadyjskiego , około 2350 r. p.n.e., kiedy to Sargon podbił wszystkie miasta sumeryjskie. Jego następcy odziedziczyli to imperium, aż do jego rozpadu w wyniku konfliktów wewnętrznych i najazdów innych ludów.
Barbarzyńców wypędził Utuhengal, król Uruk, około 2100 r. p.n.e., ale odrodzenie Sumeru dokonał Ur-Nammu, król Ur. Pod jego rządami świetność Sumeru stała się potężniejsza i bardziej powszechna. Jego synowie z powodzeniem go zastąpili, aż w kolejnym obrocie historii kolejny najeźdźca, tym razem z Arabii, doprowadził do jego upadku.
W tych okresach miasta-państwa, takie jak Lagasz , symboliczne miejsce w historii Sumeru, a później Babilonu, Ur, Nippur i innych, stały się dominujące . To zjawisko miast-państw jest ważne w cywilizacji sumeryjskiej i, jak wiemy, jest powracającym motywem w historii ludzkości. Pomyślmy o Atenach czy Sparcie.
Sumer był podzielony na niezależne miasta-państwa , które były ośrodkami handlowymi, miały świątynię poświęconą swojemu patronowi i czasami rządził nimi król lub patesi — administrator królestwa lub przedstawiciel bogów, będący połączeniem kapłana i władcy.
Miasta-państwa były oznaczone kamieniami granicznymi i ograniczone kanałami; były miastami-świątyniami , a postać patesiego była ważna, ponieważ służył on jako pośrednik między bogiem a władzą. Świątynie to słynne piramidalne budowle, zigguraty , uważane za miejsca, z których bogowie zstępowali, gdy chcieli uczestniczyć w uroczystościach ludu.
Współistnienie tych miast-państw nie zawsze było pokojowe , a walki o kontrolę nad zasobami, wodą, szlakami handlowymi i podatkami były częstym elementem konfliktów.
Wspomnieliśmy wcześniej, że ten okres jest niezwykle ważny, ponieważ wynaleziono koło i rozwinięto pismo. Pismo sumeryjskie nie jest spokrewnione z żadną znaną do tej pory rodziną językową . Kolejna zagadka. Nie przypomina ono akadyjskiego, języka semickiego, jak wiele innych w tym regionie, i chociaż Akadyjczycy używali sumeryjskiego pisma klinowego, język ten nie był taki sam.
Najpierw pojawiły się hieroglify piktograficzne, ikoniczne znaki wizualne, które później ustąpiły miejsca pismu klinowemu. Tysiące sumeryjskich tekstów, które przetrwały do dziś, zachowały się w formie glinianych tabliczek i obejmują szeroki zakres tematów: hymny, modlitwy, informacje handlowe, listy, teksty naukowe, teksty astronomiczne, teksty medyczne i wiele innych.
Na szczęście język sumeryjski, pomimo upadku cywilizacji, nadal był w Mezopotamii legalnym i religijnym językiem liturgicznym. Jego odczytanie pozostaje skomplikowane, ponieważ nawet dziś istnieją znaki, które są trudne do zrozumienia.
Dla mnie najciekawszym aspektem sumeryjskiej cywilizacji jest jej religia. Wtedy zatrzymuję się i zadaję sobie tysiące pytań. Religia to ulubione siedlisko sumeryjskiej tajemnicy. Co mam na myśli?
Podobnie jak wszystkie starożytne ludy, Sumerowie wierzyli w wielu bogów i to oni wyjaśniali zjawiska naturalne . Możemy uznać ich za w pewnym stopniu animistycznych, ponieważ tak jak słońce i księżyc były bogami, tak samo były nimi na przykład trzciny.
Bogowie byli wielkimi żywicielami, twórcami świata , ponieważ nauczyli ich budować, pisać i myśleć. Poziom rozwoju cywilizacji sumeryjskiej był bezpośrednio związany z pomocą bogów, którzy kontrolowali absolutnie wszystko.
A oto interesująca część: mitologia sumeryjska wykazuje uderzające podobieństwo do niektórych opowieści biblijnych . Dlatego twierdzę, że każdy chrześcijanin powinien dowiedzieć się więcej o swojej religii; tylko wtedy będzie mógł naprawdę zrozumieć świat.
Na przykład Sumerowie wierzyli, że bogowie stworzyli ludzi z gliny, aby im służyli. Kiedy bogowie wpadali w gniew lub frustrację, poruszali ziemię – tu deszcz, tam trzęsienie ziemi – tworząc i niszcząc według własnej woli . Czy to nie brzmi jak Księga Rodzaju?
Boskie imiona, takie jak Nammu, Enki, Enlil, Utu, Inanna i An, to imiona sumeryjskich bogów. Poza tym mit stworzenia również przypomina biblijny , a raczej biblijny mit stworzenia jest bardzo podobny do sumeryjskiego: podział wód, lądu i mórz, nieba…
Można się zgodzić, że Sumerowie byli źródłem wielu opowieści, narracji i mitów o stworzeniu, które później zostały przejęte przez inne ludy. Historia Wielkiego Potopu, z Utnapisztimem na przykład, jest niewątpliwie tą, którą znamy, z Noem na czele, stworzeniem Ewy z żebra Adama i wieloma innymi.
Ale są i inne, jeszcze bardziej osobliwe, jak na przykład pojawienie się w sztuce czegoś przypominającego DNA , opowieści o Anunnaki, gigantycznych bogach z innej planety , czy też sama budowa układu słonecznego bez pomocy współczesnych teleskopów…
Jako dziecko zawsze lubiłem cywilizację egipską, ale powiem Wam, że kiedy dowiedziałem się trochę o cywilizacji sumeryjskiej, byłem całkowicie zdumiony. Zachęcam do sprawdzenia i dalszego czytania.
Na koniec kilka faktów: Sumerowie wynaleźli zegar z 60 sekundami, 60 minutami i 12 godzinami, kalendarz 12-miesięczny, systemy prawne, więzienia, sądy , udomowili i hodowali zwierzęta na szeroką skalę, byli astronomami , a dzięki swojemu pismu po raz pierwszy zapewnili transmisję w czasie i przestrzeni najcenniejszej rzeczy, jaką posiadają ludzie: wiedzy.